Zaparcie - częsty problem u dorosłych i osób starszych
Patogeneza przewlekłego zaparcia jest złożona. Jego charakter możemy podzielić na czynnościowe (95 %) oraz organiczne (5 %). Te drugie mogą być następstwem wad anatomicznych, mózgowego porażenia dziecięcego, zespołu Downa czy Choroby Hirschprunga. Zaparcie czynnościowe (nawykowe) nie jest spowodowane przez choroby organiczne. Najczęstszymi przyczynami mogą być czynniki genetyczne, emocjonalne i dietetyczne. Zaparcie idiopatyczne jest najczęstszym typem zaparcia, rozpoznawanym u >90 % chorych zgłaszających ten objaw lekarzowi podstawowej opieki zdrowotnej. Występuje u ludzi w każdym wieku, częściej u kobiet i osób >65. roku życia.
Ponadto czynnościowe zaparcia możemy również podzielić na:
- przypadkowe – pojawiające się w wyniku różnych sytuacji życiowych (np. podróż, nagła zmiana sposobu żywienia, stres),
- krótkotrwałe – o charakterze okresowym i nawracającym, gdzie okresy „zaparciowe” przeplatają się z okresami prawidłowego oddawania stolca,
- przewlekłe – charakteryzujące się długotrwającymi zatrzymaniami stolca w wyniku słabych ruchów perystaltycznych jelita grubego.
Aby uniknąć zaparcia czynnościowego należy przestrzegać zasad żywienia i zdrowego stylu życia. U osób predysponowanych do występowania zaparć, pojawiają się one czasami już w wieku młodzieńczym, a z czasem mogą się nasilić.
W rozpoznawaniu zaparcia czynnościowego powszechnie stosowane są IV kryteria rzymskie, mówiące o całym spektrum zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego, w tym także o zaparciu. Rozpoznania dokonuje się na podstawie wywiadu i badania przedmiotowego1.
Leczenie przewlekłego czynnościowego zaparcia jest wielokierunkowe, łączy ze sobą postępowanie farmakologiczne z niefarmakologicznym (np. dieta, ruch, przyjmowanie płynów). Celem leczenia jest nie tylko przywrócenie regularnego rytmu wypróżnień, ale również zapobieganie nawrotom dolegliwości.
W zaparciu czynnościowym stosuje się trzy etapowy proces leczenia farmakologicznego PEG (makrogolami):
- I etap - to całkowita ewakuacja zalegających mas kałowych, czyli faza odblokowania lub odklinowania jelit; celem jest rozluźnienie mas kałowych i usunięcie ich z dolnego odcinka przewodu pokarmowego (3-6 dni 1-1,5 g / kg masy ciała),
- II etap - leczenie podtrzymujące, które polega na podtrzymywaniu ewakuacji stolca i przywracaniu prawidłowego napięcia dolnego odcinka przewodu pokarmowego (przynajmniej 2 miesiące, 0,2-0,8 g / kg masy ciała),
- III etap - polegający na stopniowym odstawianiu preparatu.
Trzeba pamiętać o tym, że od 2014 roku obowiązują – według wytycznych ESPGHAN i NASPGHAN – standardy postępowania z zaparciem czynnościowym u niemowląt i dzieci, które rekomendują makrogole jako substancje pierwszego wyboru, zarówno w fazie odklinowania (początkowej), jak i w fazie podtrzymującej, ponieważ zostało dowiedzione, że posiadają wyższą skuteczność niż laktuloza i leki przeczyszczające2, 3.
W leczeniu zaparcia u dorosłych i osób starszych warto stosować Dicopeg Si, który jest wyrobem medycznym zawierającym makrogol i symetykon.
Makrogol jest rozpuszczalnym w wodzie, obojętnym polimerem o wysokiej masie cząsteczkowej, który ma zdolność wiązania wody spożywanej wraz z preparatem, zatrzymując ją w stolcu. Nawadnia i zmiękcza masę kałową i ułatwia jej wydalenie. Przyspiesza pasaż jelitowy poprzez pobudzanie perystaltyki. Symetykon jest substancją, która ma zdolność zmniejszania napięcia powierzchniowego pęcherzyków gazu w przewodzie pokarmowym, ułatwiając ich wydalanie.
Preparat Dicopeg Si m.in.:
- jest wyrobem medycznym o osmotycznym działaniu, który w sposób naturalny reguluje pracę jelit,
- nie zawiera elektrolitów – dodatek soli do PEG-u nie daje żadnych korzyści w leczeniu zaparcia. Stopień tolerancji i przestrzegania terapii jest wyższy w PEGu niż w PEGu+E4.
Elektrolity obecne w formulacjach PEGu są wchłaniane przez organizm. Dane te należy brać pod uwagę, w celu uwzględnienia wyboru terapeutycznego dla pacjentów poddanych specjalnym schematom żywieniowym (pacjenci z nadciśnieniem czy osłabioną funkcją nerek).
- nie jest wchłaniany i nie ulega fermentacji w jelitach,
- nie podrażnia błony śluzowej,
- jest wydalany z kałem w niezmienionej formie.
- zawiera symetykon, który jest substancją o działaniu miejscowym (nie wchłania się w przewodzie pokarmowym), nie ma działań niepożądanych5.
Dicopeg Si jest preparatem do sporządzenia roztworu doustnego, każda saszetka zawiera 15 g proszku. Dawkę należy zwiększać lub zmniejszać, w zależności od indywidualnej reakcji na leczenie, aby umożliwić regularne wypróżnianie miękkich stolców. Maksymalna potrzebna dawka nie przekracza zazwyczaj 3 saszetek na dobę. Proszek rozpuścić w wodzie lub innym płynie (180 ml na saszetkę) i natychmiast zażyć. W przypadku przyjmowania minimalnej dawki (1 saszetka dziennie) zaleca się przyjmowanie produktu rano. W przypadku większych dawek, należy je podzielić na porcje przyjmowane rano i wieczorem.
Przed zastosowaniem należy skonsultować się z lekarzem.
- Hyams J.S., Di Lorenzo C., Saps M., Shulman R.J., Staiano A. and Tilburg M., Childhood Functional Gastrointestinal Disorders: Child/Adolescent, Gastroenterology 2016; 150: 1456-1468
- Tabbers M.M., Di Lorenzo C., Berger M.Y., Faure C., Langendam M.W., Nurko S., Staiano A., Vandenplas Y., Benninga M.A., Evaluation and treatment of functional constipation in infants and children: evidence-based recommendations from ESPGHAN and NASPGHAN, J Pediatr Gastroenterol Nutr 2014 Feb; 58(2): 258-274
- Jarzębicka D., Sieczkowska-Golub J., Kierkus J., Czubkowski P., Kowalczuk-Kryston M., Pelc M., Lebensztejn D., Korczowski B., Socha P., Oracz G., PEG 3350 versus Lactulose for Treatment of Functional Constipation in Children: Randomized Study, J Pediatr Gastroenterol Nutr 2018 Oct 3
- Katelaris P. et al., Comparison of the effectiveness of polyethylene glycol with and without electrolytes in constipation: a systematic review and network meta-analysis, BMC Gastroenterol 2016, PMID: 27029340
- Curtis J. Ingold, Hossein Akhondi., Simethicone In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022 Jan. 2022 Jul 4.